FŠrsluflokkur: Bloggar

Ums÷gn: Peningavaldi­ og stjˇrnarskrßin

Ums÷gn til stjˇrnskipunar- og eftirlitsnefndar 12. 12 2012:á

Peningavaldi­ - Ums÷gn um frumvarp til stjˇrnarskipunarlaga um stjˇrnarskrß lř­veldisins ═slands. Ůingskjal 510 - Mßl nr. 415.


Me­ peningavaldi er ßtt vi­ valdi­ til a­ b˙a til peninga, e­a Ýgildi peninga, og setja Ý umfer­.

ËgŠtileg me­fer­ peningavaldsins er vafalÝti­ ein af h÷fu­ßstŠ­um hrunsins og mß fŠra r÷k fyrir ■vÝ a­ nř stjˇrnarskrß fjalli um peningavaldi­ og hvernig skuli koma Ý veg fyrir a­ ■vÝ ver­i misbeitt.

Stjˇrnarskrß ■arf einnig a­ gera greinarmun ß valdi til ˙tgßfu og ˙thlutunar nřrra peninga en ■essi tv÷ valdsvi­ mega ekki vera ß s÷mu hendi.

Ůa­ hlřtur a­ teljast alvarlegur galli ß stjˇrnarskrßrfrumvarpinu a­ Ý ■vÝ sÚ ekki ger­ tilraun til a­ koma b÷ndum ß peningavaldi­.

GREINARGERđ

Taumlaus peningamyndun er meginors÷k hrunsins
Vi­ einkavŠ­ingu vi­skiptabankanna ßri­ 2002 fŠr­ist peningavaldi­ a­ mestu leiti frß rÝkinu til eigenda bankanna. ┴ nŠstu fimm ßrum rÝflega fimmf÷ldu­u einkabankarnir peningamagn Ý umfer­. S˙ aukning var gersamlega ˙r samhengi vi­ v÷xt ■jˇ­artekna og aflei­ingin var hrun gjaldmi­ilsins.

Enn hefur ekkert veri­ gert til a­ koma peningavaldinu Ý skjˇl fyrir sÚrhagsmunum. Enn hafa einkabankarnir a­st÷­u til a­ b˙a til peninga og ßkve­a hver skuli fß nřja peninga. Ver­i ■essu ekki breytt, mun ■a­ halda ßfram a­ bitna ß landsm÷nnum me­ ver­bˇlgu, vaxtabyr­i, ˇst÷­ugleika og skuldsetningu.

Vi­skiptabankar b˙a til Ýgildi peninga me­ ˙tlßnum
Vi­skiptabankar eru Ý a­st÷­u til a­ skapa Ýgildi peninga me­ ˙tlßnum. Vi­skiptabanki skapar Ýgildi peninga me­ ■vÝ a­ veita lßn og afhenda lßntakanda innstŠ­u Ý sta­ se­la. InnstŠ­una břr bankinn til ˙r engu. InnstŠ­an er Ý raun lofor­ bankans um a­ afhenda se­la hvenŠr sem ˇska­ er. InnstŠ­an er handhŠgari en se­lar og lßntaki og allir a­rir lÝta ß innstŠ­u Ý banka sem Ýgildi peninga, enda er hŠgt a­ nota ■Šr til a­ grei­a skuldir og jafnvel skatta.

Peningamyndun er skattheimta
Bankinn hagnast mj÷g ß ■vÝ a­ b˙a til Ýgildi peninga, ■vÝ hann grei­ir litla sem enga vexti ß innstŠ­una en innheimtir hins vegar marka­svexti ß ˙tlßni­. ═slenskir bankar hafa b˙i­ til 1.000 milljar­a me­ ■essum hŠtti og nema tekjur banka af vaxtamun inn- og ˙tlßna tugum milljar­a ßrlega.

Banki sem eykur eigi­ fÚ sitt um 2 milljar­a getur b˙i­ til 25 milljar­a af nřjum innstŠ­um og lßna­ ■Šr ˙t (mi­a­ vi­ 8% eiginfjßrkr÷fu). Ůegar veitt eru nř lßn myndast innlßn sem eru nřir peningar og rřra ver­gildi ■eirra peninga sem fyrir eru. InnstŠ­ur Ý b÷nkum eru Ý minna mŠli ˇver­trygg­ar en ˙tlßn og bankar grŠ­a ■vÝ ß rřrnun ■eirra.

Fßi bankar a­ beita peningavaldinu Ý eigin ■ßgu, er ekki vi­ ÷­ru a­ b˙ast en ■eir leggi sig alla fram um a­ auka grˇ­a sinn af vaxtamun og ver­bˇlgu, ■ˇtt ■a­ ver­i ß kostna­ alls almennings.

Al■jˇ­legt vandamßl
Sama fyrirkomulag peningamßla er vi­ lř­i Ý nŠr ÷llum l÷ndum. Peningavaldi­ er vÝ­ast hvar komi­ Ý hendur einkaa­ila. Aflei­ingin er nßnast taumlaus peningaprentun. Vaxtabyr­i ■jˇ­a af ■vÝ a­ hafa gjaldmi­il sinn a­ lßni frß einkab÷nkum ■yngir Ý sÝfellu skuldabyr­i ■eirra. Svo er komi­ a­ alvarleg skuldakreppa rÝkir Ý heiminum og ß torgum stˇrborga safnast almenningur saman til a­ mˇtmŠla rß­aleysi stjˇrnvalda.

Peningavaldi­ tilheyrir ■jˇ­inni
Taka ■arf peningavaldi­ frß vi­skiptab÷nkunum og skipta ■vÝ upp milli se­labanka og rÝkisstjˇrnar landsins.

En ■a­ nŠgir ekki a­ koma peningavaldinu til rÝkisins, einnig ■arf a­ tryggja tvÝskiptingu valdsins til a­ draga ˙r freistnivanda.

Se­labanki fari me­ ˙tgßfuvald peninga
Se­labankinn gefur Ý dag ˙t se­la og mynt, en ■essir mi­lar eru sßralÝti­ nota­ir Ý vi­skiptum. BankainnstŠ­ur (rafrŠnir peningar) b˙nar til af einkab÷nkum eru uppista­an Ý peningamagni landsins. Bankar skapa peninga me­ ˙tlßnum og nŠr allt fÚ Ý landinu er mynda­ me­ ■essum hŠtti og ber vexti sem grei­ast b÷nkum. Ůessu ■arf a­ breyta.

A­eins Se­labanki Štti a­ hafa leyfi til a­ b˙a til peninga fyrir áfyrir hagkerfi­ og hann getur gert ■a­ ßn skuldsetningar.

Se­labanki ß a­ meta og střra ■vÝ hve miki­ peningamagn er Ý hagkerfinu ß hverjum tÝma, ˙t frß ■jˇ­hagslegum markmi­um eins og ver­bˇlgu, sjßlfbŠrum hagvexti, atvinnuleysi og fleiri ■ßttum.

RÝkisstjˇrn fari me­ ˙thlutunarvald peninga
═ dag ßkve­a bankar hverjum skuli afhenda nřtt fÚ og til hvers ■a­ skal nota­. Hagsmunir bankans rß­a ■ar f÷r, ■ˇtt nřir peningar rřri alla peninga sem fyrir eru Ý kerfinu.

Ůar sem nřir peningar valda kostna­i hjß ÷llum almenningi, er e­lileg krafa a­ nřjum peningum sÚ rß­stafa­ me­ lř­rŠ­islegum hŠtti. RÝkisstjˇrn er best til ■ess fallin og getur gert ■a­ me­ fjßrl÷gum.

Nßnari upplřsingar um peningavald og skiptingu ■ess mß finna ß www.betrapeningakerfi.is

Vir­ingarfyllst


Frosti Sigurjˇnsson
rekstrarhagfrŠ­ingur

Dollarinn rřrna­i um 88% ß a­eins 40 ßrum

┴ri­ 1970 voru 360 yen Ý Dollar en n˙na eru c.a. 80 yen Ý dollar. Ůetta er 88% rřrnun ß USD mi­a­ vi­ JPY ß fj÷rtÝu ßrum.

Af ■essu mß sjß a­ BandarÝkjamenn hafa fari­ enn verr a­ rß­i sÝnu en ═slendingar Ý ágjaldmi­ilsmßlum og Šttu a­ ganga Ý evrˇpusambandi­ sem allra fyrst. Helst ß­ur en myntbandalag Evrˇpusambandsins fer s÷mu lei­ og ÷ll ÷nnur myntbandal÷gá


mbl.is Rřrnun krˇnunnar 99,95%
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ESB, ■ar sem lř­rŠ­i­ telst til trafala

Lř­rŠ­i
═ Evrˇpusambandinu er lagasetning Ý h÷ndum framkvŠmdastjˇrnarinnar, sem er skipu­ 27 fulltr˙um sem eru ekki kosnir, heldur tilnefndir af a­ildarrÝkjum. FramkvŠmdastjˇrnin ein hefur vald til a­ leggja fram lagafrumv÷rp og h˙n hefur auk ■ess allt framkvŠmdavald. ŮrÝskipting valdsins er ■vÝ ekki fyrir hendi Ý ESB.

Evrˇpu■ingi­ hefur ekki vald til a­ leggja fram lagafrumv÷rp. Ůingi­ hefur a­eins eftirlit me­ framkvŠmdastjˇrninni og sam■ykkir lagafrumv÷rp hennar. Ůingi­ getur ekki gert breytingar ß lagafrumv÷rpum, og ■arf hreinan meirihluta ■ingmanna til a­ st÷­va frumvarp. Til a­ lřsa vantrausti ß framkvŠmdastjˇrnina ■arf ⅔ ■ingsins.

Lř­rŠ­ishalli
═ Evrˇpusambandinu er sÚrstakt or­ yfir ■ann ßhrifamissi sem kjˇsendur mega ■ola ■egar ßkvar­anataka flyst frß ■jˇ­■ingum a­ildarrÝkja Evrˇpusambandsins til Brussel. Or­i­ er lř­rŠ­ishalli.á

═ Brussel eru flestar ßkvar­anir teknar ef embŠttism÷nnum, en ekki af lř­rŠ­islega kj÷rnum fulltr˙um. Ůrˇunin hefur frß upphafi veri­ s˙ a­ ßkvar­anataka Ý sÝfellt fleiri mßlaflokkum fŠrist frß lř­rŠ­islega kj÷rnum ■jˇ­■ingum til embŠttismanna Ý Brussel. Lř­rŠ­ishallinn fer ■vÝ vaxandi.

Ni­urst÷­ur k÷nnunar me­al Ýb˙a Evrˇpusambandsins (*1) vir­ast sty­ja ■etta. Ůannig t÷ldu 56% svarenda r÷dd sÝna skipta mßli Ý landsmßlum, en hinsvegar t÷ldu a­eins 34% r÷dd sÝna skipta mßli Ý Evrˇpumßlum.

FjarlŠg­ eykst milli kjˇsenda og fulltr˙a
Ůegar ßkvar­anir flytjast frß ■jˇ­■ingum til Brussel, ■ß eykst um lei­ fjarlŠg­ milli kjˇsenda og ■eirra sem vÚla um ßkvar­anir og l÷ggj÷f. Ůa­ ver­ur ■vÝ mun erfi­ara fyrir kjˇsendur a­ nß sambandi vi­ kj÷rna fulltr˙a sÝna, e­a safnast saman og mˇtmŠla.á
Einnig ver­ur erfi­ara fyrir fulltr˙a sem lifir og hrŠrist Ý Brussel a­ setja sig Ý spor fjarlŠgra kjˇsenda.

Lř­rŠ­i­ vir­ast vera til trafala
FramkvŠmdastjˇrn Evrˇpusambandsins hefur reki­ sig ß ■a­ a­ Ýb˙um a­ildarrÝkjanna er ekki fyllilega treystandi til a­ kjˇsa yfir sig meiri samruna og sam■j÷ppun valds Ý Brussel. áŮa­ olli t÷fum ß samrunanum, ■egar nř stjˇrnarskrß Evrˇpusambandsins var felld Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slum Ý Frakklandi og Hollandi.
═ sta­ ■ess a­ taka mark ß vilja kjˇsenda, lag­i framkvŠmdastjˇrnin fram nřjan sßttmßla (Lissabon) sem fˇl Ý sÚr nßnast s÷mu breytingar og stjˇrnarskrßin sem kjˇsendur h÷f­u hafna­.á
Lissabon sßttmßlinn var hins vegar ekki settur Ý ■jˇ­aratkvŠ­i, heldur var hann sam■ykktur af ■jˇ­■ingum a­ildarrÝkjanna. A­eins ═rland lag­i hann Ý dˇm kjˇsenda sem s÷g­u ôneiö. Ůar sem ■a­ var rangt svar, var ôfrŠ­slanö stˇrefld og ═rar lßtnir kjˇsa aftur.

Minnkandi ■ßtttaka Ý kosningum til Evrˇpu■ings.
Ůßtttaka Ý kosningum til Evrˇpu■ingsins hefur fari­ minnkandi frß upphafi og er n˙ komin ni­ur Ý 43%. ┴hugaleysi kjˇsenda skřrist kannski af ■vÝ hve Evrˇpu■ingi­ er ßhrifalaust. Ůa­ er Ý raun framkvŠmdastjˇrnin sem hefur l÷ggjafarvaldi­ og kjˇsendur geta ekki kosi­ fulltr˙a Ý hana.

FrumkvŠ­isrÚttur fˇlksins er til mßlamynda
═ Lissabon sßttmßlanum kom inn ßkvŠ­i (*2) um a­ ein milljˇn Ýb˙a Evrˇpusambandsins geti áskora­ ß framkvŠmdastjˇrnina a­ leggja fram frumvarp a­ l÷gum um tilteki­ mßlefni.á
Ůess er krafist a­ undirskriftir safnist frß 0.5% kjˇsenda, sem koma frß a­ minnsta kosti ■ri­jungi a­ildarrÝkja.
Vandinn er sß a­ ■a­ krefst mikilla fjßrmuna a­ safna milljˇn undirskriftum frß svo m÷rgum rÝkjum og engir styrkir eru Ý bo­i til ■ess.
Jafnvel ■ˇtt takist a­ safna undirskriftum ■ß er samt erfi­asti hjallin eftir, ■vÝ framkvŠmdastjˇrnin hefur algert sjßlfdŠmi um hvort h˙n tekur mßli­ ß dagskrß e­a ekki.á
Ůannig s÷fnu­ust meira en 1,2 milljˇn undirskriftir til stu­nings ■eirri till÷gu a­ Evrˇpu■ingi­ hŠtti sÝnu kostna­arsama flakki milli Brussel og Strasburg. Forsetar Evrˇpu■ingsins lÚtu sÚr fßtt um finnast og h÷fnu­u ■vÝ a­ tillagan yr­i rŠdd Ý ■inginu.

Vaxandi gjß ß milli lei­toga og Ýb˙a
Sko­anakannanir ß vegum Evrˇpusambandsins (*1) sřna vaxandi andst÷­u almennings vi­ flutning ßkvar­ana frß a­ildarrÝkjum til Brussel. ┴ sama tÝma vinna lei­togarnir a­ sÝfellt nßnari samruna og mi­střringu. Ůetta veit ekki ß gott. á
Kannanir sta­festa einnig a­ ■eim fer fŠkkandi sem finnst sambandi­ ôstanda fyrir lř­rŠ­iö, hlutfalli­ lŠkka­i ˙r 26% Ý 19% milli ßrana 2009 og 2010. A­eins 50% Ýb˙a telja ôskilvirkni lř­rŠ­is vi­unandiö Ý Evrˇpusambandinu, en ■a­ er lŠkkun ˙r 54% frß ■vÝ ßri ß­ur. (*1)

Ni­ursta­a
Evrˇpusambandi­ er ekki lř­rŠ­islegt, allavega ekki Ý ■eim skilningi a­ ■ar sÚ fari­ a­ vilja Ýb˙anna e­a fylgt gˇ­ri venju um a­skilna­ framkvŠmda- og l÷ggjafarvalds.

Ůrßtt fyrir f÷gur fyrirheit er sta­reyndin s˙ a­ Evrˇpusambandi­ er ˇlř­rŠ­islegt bßkn sem ■rˇast hr÷­um skrefum til meiri mi­střringar, ■vert gegn vilja Ýb˙anna.

Heimildir:

(*1) K÷nnun Eurobarometer frß ■vÝ Ý MaÝ 2010, var birt Ý Nˇv 2010
http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb73/eb73_vol1_fr.pdf

(*2) FrumkvŠ­isrÚttur:
http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/citizens_initiative/index_en.htm

Er hŠgt a­ ganga ˙r Evrˇpusambandinu?

senso
A­ildarsinnar vir­ast ekki hafa sÚrlega miklar ßhyggjur af ■vÝ hvort ■a­ sÚ yfirleitt hŠgt a­ ganga ˙r Evrˇpusambandinu. Flestir telja ˙tg÷ngu vel m÷gulega og vÝsa Ý ˙rsagnarßkvŠ­i Lissabon sßttmßlans og telja mßli­ ■ar me­ afgreitt.
á
┌rsagnarßkvŠ­i­
Lissabon sßttmßlinn er ˇtÝmabundinn, en Ý 50. grein sßttmßlans er ˙rsagnarßkvŠ­i. SamkvŠmt ßkvŠ­inu getur a­ildarrÝki tilkynnt ˙rs÷gn einhli­a og tekur ˙rs÷gnin ■ß gildi innan tveggja ßra, nema um anna­ semjist.

SamkvŠmt 50. grein skal semja vi­ ˙tg÷ngurÝki­ um ˙rlausnarefni Ý tengslum vi­ ˙tg÷nguna og gera framtÝ­arsamning vi­ rÝki­. Greinin segir ekkert um rÚttindi ˙tg÷ngurÝkisins en vÝsar ■ess Ý sta­ til greinar 218 (3) sem fjallar almennum or­um um millirÝkjasamninga sambandsins vi­ ÷nnur rÝki. ŮvÝ mß segja a­ ■a­ rÝki alger ˇvissa um ■au kj÷r sem ˙tg÷ngurÝkinu myndu bjˇ­ast.

١tt 50. gr. segi fßtt, og ekkert sem tryggir hag ˙tg÷ngurÝkisins, ■ß er ßkvŠ­i um a­ vilji ˙tg÷ngurÝki sÝ­ar ganga aftur inn, ■urfi ■a­ a­ sŠkja um og semja um a­ild eins og hvert anna­ rÝki sem ˇskar eftir a­ild.

AndstŠtt hagsmunum Evrˇpusambandsins
Ůa­ gŠtu vakna­ ˇ■Šgilegar spurningar um sjßlfan tilverurÚtt Evrˇpusambandsins, ef rÝki sem gengi ˙t myndi upp frß ■vÝ taka a­ blˇmstra sem aldrei fyrr. Ůa­ vŠri ■vÝ andstŠtt hagsmunum Evrˇpusambandsins a­ dekra vi­ ˙tg÷ngurÝki me­ hagstŠ­um ˙tg÷nguskilyr­um e­a gˇ­um vi­skiptakj÷rum til framb˙­ar.

Engir millirÝkjasamningar
═sland hefur gert vi­skiptasamninga vi­ fj÷lda rÝkja og er a­ili a­ evrˇpska efnahagssvŠ­inu (EES). Vi­ inng÷ngu Ý Evrˇpusambandi­ falla ■essir millirÝkjasamningar ═slands ˙r gildi. Vi­ ˙tg÷ngu ˙r Evrˇpusambandinu myndi ═sland ■vÝ ■urfa a­ semja ß nřjan leik vi­ fj÷lda rÝkja til a­ komast aftur Ý s÷mu st÷­u. Ůa­ gŠti teki­ ßratugi. Hva­ var­ar EES samninginn er algerlega ˇvÝst a­ ═sland gŠti fengi­ a­ild a­ honum aftur.

Aflei­ingar a­ildar ver­a ekki aftur teknar
Innganga Ý ESB mun hafa mj÷g vÝ­tŠkar aflei­ingar, ekki sÝst Ý sjßvar˙tvegi og landb˙na­i. Forsendur margra atvinnugreina munu breytast og ■Šr munu laga sig a­ styrkjakerfi sambandsins og vi­skiptaumhverfi. Ekki er hŠgt a­ ˙tiloka a­ me­ tÝmanum yr­i slaka­ ß n˙gildandi h÷mlum ß eignarhaldi erlendra a­ila Ý sjßvar˙tvegi e­a ß au­lindum.
Vi­ ˙tg÷ngu ˙r ESB ■yrfti atvinnulÝfi­ aftur a­ a­lagast breyttum a­stŠ­um og leggja ß sig kostna­arsama a­l÷gun. Einkum er erfitt a­ sjß fyrir sÚr hvernig vŠri hŠgt a­ vinda ofan af eignarhaldi erlendra a­ila ß innlendum au­lindum, ef til ■ess kŠmi.

Upptaka evru lokar ˙tg÷ngulei­um
Hafi ˙tg÷ngurÝki lagt ni­ur eigin gjaldmi­il og teki­ upp evru, ■arf ■a­ vi­ ˙tg÷nguna a­ leita samninga vi­ Evrˇpusambandi­ um ßframhaldandi a­ild a­ myntsamstarfinu. Ůa­ er hins vegar erfitt a­ sjß hva­a hag Evrˇpusambandi­ hef­i af ■vÝ a­ leyfa slÝka aukaa­ild.

┌tg÷ngurÝki gŠti varla teki­ upp sjßlfstŠ­a mynt ß nřjan leik, nema hagkerfi ■ess vŠri ■a­ sterkt a­ marka­ir hef­u meiri tr˙ ß nřju myntinni en evrunni. A­ ÷­rum kosti vŠri fyrirsjßanlegt a­ nřja myntin myndi veikjast gagnvart evru. Allir sem vettlingi gŠtu valdi­ myndu ■ß senda evrur sÝnar ˙r landi ß­ur en ■eim yr­i skipt Ý nřja mynt. HŠtt er vi­ a­ fjßrmagnsflˇtti myndi bresta ß strax vi­ ˙rs÷gn ˙r sambandinu.

Ni­ursta­a
ŮvÝ ver­ur ekki neita­ a­ ˙rs÷gn ˙r Evrˇpusambandinu er tŠknilega fŠr en h˙n er einfaldlega svo erfi­ a­ h˙n getur vart talist raunhŠfur valkostur. Hafi a­ildarrÝki innleitt evru eru yfirgnŠfandi lÝkur ß a­ ˙rs÷gn myndi lei­a til meirihßttar efnahagsßfalls.

Af ■essu lei­ir a­ a­ildarrÝki Evrˇpusambandsins munu lßta řmislegt yfir sig ganga fremur en a­ freista ˙tg÷ngu. Nřlega sam■ykktu smŠrri a­ildarrÝkin a­ lßta af hendi 60% af atkvŠ­arÚtti sÝnum Ý rß­herrarß­inu og misstu einnig neitunarvald Ý 68 mßlaflokkum. Ëskiljanlegt er hvernig ■au gßtu fallist ß slÝka breytingu ■egjandi og hljˇ­alaust.

Ůa­ Štti ÷llum a­ vera ljˇst a­ gangi ═sland Ý Evrˇpusambandi­ ver­ur ekki aftur sn˙i­. Hvort sem sambandi­ ■rˇast til betri e­a verri vegar Ý framtÝ­inni, ■urfa komandi kynslˇ­ir a­ sŠtta sig vi­ a­ild sem or­inn hlut.

TÝminn til a­ efast um a­ild er ■vÝ n˙na, en ekki eftir inng÷gu, ef til hennar kemur.


Ekki ein ni­ursta­a um ■jˇ­kirkju

═ samantekt stjˇrnlaganefndar um ni­urst÷­ur ■jˇ­fundar kemur me­al annars ■etta fram:á

"Efla skal Ýmynd ═slands, stu­la a­ fj÷lmenningu og a­skilna­i rÝkis og tr˙fÚlaga."

Hugsanlega hefur ■essi samantekt veri­ ger­ Ý einhverjum flřti ■vÝ ■egar g÷gnin sjßlf eru sko­u­ ■ß kemur einmitt fram a­ sko­anir hafi veri­ nokku­ skiptar um hvort gera eigi breytingu ß st÷­u ■jˇ­kirkjunnar.

Um řmis ÷nnur mßl er hins vegar mikill einhugur t.d. a­ rß­herra skuli ekki skipa dˇmara Ý hŠstarÚtt. Ůar er ß■reifanleg ni­ursta­a ß fer­.

HÚr mß nßlgast ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins ß margs konar formi.á

http://www.thjodfundur2010.is/nidurstodur/

á


mbl.is Stjˇrnarskrß fyrir fˇlki­
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Gerum kavÝar ˙r laxahrognum

Laxal˙xus

Ůa­ er mikil sˇun a­ henda hrognum ˙r nřveiddum laxi en ■a­ gera samt flestir sem Úg ■ekki. Ůa­ er eins og menn ßtti sig ekki ß ■vÝ hva­a ver­mŠti ■eir hafa Ý h÷ndunum. KavÝar ˙r villtum laxi er alger l˙xus og selst ß 7.500 kr. kÝlˇi­.á

Ůegar lÝ­ur ß seinni hluta vei­itÝmabilsins eru hrognin farin a­ stŠkka og ■ß er um a­ gera a­ nřta ■au Ý kavÝar.

Ůa­ er einfalt og fljˇtlegt a­ gera kavÝarinn hÚr er a­fer­in:

Ů˙ ■arft:

á

  • 1 Stˇrt sigti
  • 2 Stˇrar skßlar ˙r gleri e­a stßli
  • 1.5 lÝtrar volgu vatni (38 c)
  • 200 gr saltá

á

Skrefin:á

Fyrst er a­ laga saltpŠkilinn: Blanda saman 2 lÝtrum af volgu vatni og 200 gr af salti Ý stˇra glerskßl.

SÝ­an er a­ hreinsa hrognasekkina a­ utan undir kalda krananum.

Hrognasekkir Ý pŠkli

Svo er a­ setja hrognsekkina Ý saltpŠkilinn og lßta ■ß liggja Ý honum Ý c.a. 30 mÝn˙tur. Ůetta ß a­ losa um sekki og himnur. Gott a­ opna sekkina varlega svo pŠkillinn komist a­ hrognum og himnum.

Eftir a­ hßlftÝminn er li­inn er pŠkillinn sigta­ur frß hrognunum og geymdur.á

N˙ ■arf a­ a­skilja hrognin frß himnunum. Ůau eru nuddu­ varlega undir volgu rennandi kranavatni yfir sigti. Volga vatni­ og nuddi­ losar hrognin ˙r himnunum. MikilvŠgt a­ fjarlŠgja allar himnur. ┴gŠtt a­ dřfa sigtinu Ý skßl me­ volgu svo himnur fljˇti upp, en hrogn eru ■yngri en vatn og s÷kkva.

Ůegar ÷ll hrognin eru or­in laus og hrein eru ■au sett Ý saltpŠkilinn og lßtin standa ■ar Ý einhverja stund til a­ saltast: 10 mÝn˙tur Šttu a­ duga.

A­ lokum eru hrognin sÝu­ frß pŠklinum og sett Ý krukkur. Ůau eru n˙ tilb˙in til neyslu en Šttu lÝka a­ geymast ßgŠtlega Ý Ýsskßp - tr˙lega Ý nokkrar vikur. á

LaxakavÝar er frßbŠr me­ blinis, sřr­um rjˇma og smßtt s÷xu­um lauk og einum dropa af sÝtrˇnusafa. LÝka fÝnn ß rista­ franskbrau­ me­ smj÷ri e­a kex me­ kotasŠlu.

Ekki sakar a­ skola ■essu ni­ur me­ frey­ivÝni e­a vodka.


Lř­rŠ­i er tŠkifŠri

Sagt er a­ ÷ll vandamßl feli Ý sÚr tŠkifŠri
Ůau vandamßl sem ■jˇ­in glÝmir vi­ um ■essar mundir eru ekki bara Ý stŠrra laginu, ■au eru risavaxin. En ■eim fylgja lÝka margvÝsleg tŠkifŠri. Vi­ ■urfum bara a­ vera me­ augun opin til sjß ■au og hafa kjark til a­ grÝpa ■au.á

١tt fŠstir hafi sÚ­ hruni­ fyrir, vir­ast flestir skilja svona eftirß sÚ­ hva­ fˇr ˙rskei­is, hver mist÷kin voru og hvernig hef­i mßtt afstřra ■vÝ ÷llu: Bankarnir fengu a­ vaxa allt of miki­, eftirliti me­ fjßrmßlafyrirtŠkjum var ßbˇtavant, regluverki­ galla­ og svo framvegis og svo framvegis.

Allt er ■etta rÚtt, en ■essi miklu mist÷k eigi sÚr samt rˇt sem liggur mun dřpra. Ůar til vi­ rß­um bˇt ß ■eim undirliggjandi vanda ■ß megum vi­ b˙ast vi­ ßframhaldandi ˇg÷ngum af ÷llum stŠr­um og ger­um.á

Hruni­ hefur n˙ opna­ augu mÝn (og tr˙lega annara lÝka) fyrir afar stˇru vandamßli - ehem... Úg meina au­vita­ mj÷g stˇru tŠkifŠri - sem einskor­ast alls ekki vi­ ═sland - ■vÝ ■a­ er ˙tbreitt um heiminn.

En hva­ er Úg a­ tala um? Er heimurinn eitthva­ Ý ˇlagi? Jß hann er Ý ˇlagi.

Heimur rangra ßkvar­ana
Hvers vegna tekur mannkyni­ svona rangar ßkvar­anir? Hvers vegna erum vi­ a­ kaffŠra hn÷ttinn okkar Ý mengun? Hvers vegna fara ■jˇ­ir Ý strÝ­? Hvernig getur nokkur rÝkisstjˇrn fallist ß a­ ver­a skattlenda annarra rÝkja? Hvernig dettur nokkurri fullvalda ■jˇ­ Ý hug a­ selja annari ■jˇ­ rÚttinn til a­ setja sÚr l÷g?á

Ůetta er allt mj÷g ÷fugsn˙i­ ■vÝ sÚ hinn almenni borgari er spur­ur, ■ß vill hann alls ekki kaffŠra heiminn Ý mengun, hann vill alls ekki fara Ý strÝ­, og hann vill alls ekki borga skatta til erlendra rÝkja. Hinn almenni borgari vill ekki fŠra v÷ld yfir sÝnu lÝfi til annara rÝkja, ■vert ß mˇti, hann vill meira lř­rŠ­i og geta haft meiri ßhrif ß eigin hagsmuni. Hvers vegna er svona mikill munur ß vilja borgaranna og ger­um rÝkjanna?

Skřringin er s˙ a­ borgarar hafa engin ßhrif. Skortur ß lř­rŠ­i er hi­ stˇra vandamßl, ekki bara Ý einrŠ­isrÝkjum, heldur Ý nŠr ÷llum rÝkjum sem kenna sig vi­ lř­rŠ­i - ekki sÝst ß ═slandi.

Sta­na­ lř­rŠ­i og ˙relt stjˇrnarskrß
═ sta­ ■ess a­ ■rˇast ßfram me­ aukinni menntun, lŠsi og upplřsingatŠkni hefur lř­rŠ­i­ nßnast sta­i­ Ý sta­.

Enn ■ann dag Ý dag eru kjˇsendur me­h÷ndla­ir eins og ■eir sÚu hvorki lŠsir nÚ skrifandi. Hlutverk kjˇsenda Ý lř­rŠ­i n˙tÝmans takmarkast vi­ ■a­ eitt a­ pßra tßkni­ X vi­ einhvern frambo­slista ß fj÷gurra ßra fresti.

Me­ ■vÝ a­ krota ■etta X, gefa kjˇsendur stjˇrnv÷ldum hins vegar ˇtakmarka­ umbo­ til a­ setja l÷g og gera samninga fyrir sÝna h÷nd - stjˇrnv÷ld geta jafnvel sagt ÷­rum ■jˇ­um strÝ­ ß hendur ßn ■ess a­ spyrja kjˇsendur.

Umbo­i­ geta kjˇsendur ekki afturkalla­ hversu illa sem stjˇrnv÷ld fara me­ ■a­. A­ kosningum loknum geta hinir kj÷rnu lei­togar Ý raun gert allt ■ver÷fugt vi­ ■a­ sem ■eir lofu­u a­ gera - umbo­i­ heldur.

Spillingar÷flin eiga ■vÝ mi­ur grei­a lei­ a­ kj÷rnum lei­togunum og ■au ganga skipulega til verks. Ůa­ ver­ur alltaf hagkvŠmara fyrir spillingar÷flin a­ hafa ßhrif ß fßeina valdhafa en allan almenning.

HÚr ß landi var ■a­ Sambandi­ sem haf­i ÷ll v÷ld, sÝ­an var ■a­ Kolkrabbinn svo kvˇtakˇngarnir og loks ˙trßsarvÝkingarnir. Ůa­ var almenningur sem tapa­i ß valdabr÷lti ■essara a­ila.

N˙na eru ■a­ kr÷fuhafarnir me­ Hollendinga, Breta og Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn Ý fararbroddi sem vilja mjˇlka Ýslenskan almenning og notar til ■ess vinstri stjˇrn - sem er ˇneitanlega snilldarbrag­. ═sland hefur breyst Ý vaxtanřlendu og rÝkisstjˇrnin er ■arfasti ■jˇnn kr÷fuhafanna.á

Hvernig gat ■etta gerst? J˙ vi­ b˙um vi­ ˙relta stjˇrnarskrß sem fŠrir rÝkisstjˇrninni ˇheft vald til a­ gera hva­ sem h˙n vill Ý fj÷gur ßr ßn ■ess a­ spyrja kjˇsendur ßlits. Ůar me­ er vo­inn vÝs.

Ůrˇum lř­rŠ­i­ ßfram
Ůa­ er brß­nau­synlegt a­ ═sland fßi nřja og betri stjˇrnarskrß sem kemur ß opnu og skilvirku lř­rŠ­i ■ar sem almenningur hefur fullan a­gang a­ ÷llum upplřsingum og tekur virkan ■ßtt Ý mˇtun valkosta og ßkvar­anat÷ku.á

═slenska ■jˇ­in hefur řmislegt til a­ bera sem au­veldar okkur a­ taka frumkvŠ­i Ý ■vÝ a­ ■rˇa lř­rŠ­i­ ßfram. SmŠ­in kom ekki Ý veg fyrir ═slendingar kŠmu ß fˇt einu fyrsta l÷ggjafar■ingi Ý heimi. ═ raun au­veldar smŠ­in okkur a­ gera breytingar. Ůjˇ­in er ÷ll lŠs, menntastig hßtt og almenn fŠrni Ý notkun upplřsingatŠkni me­ ■vÝ besta sem gerist Ý heiminum. Lř­rŠ­i gŠti ■rˇast hra­ar hÚr en Ý flestum ÷­rum rÝkjum.

═slensk stjˇrnv÷ld eru hins vegar alveg jafn ˇlÝkleg og stjˇrnv÷ld Ý ÷­rum l÷ndum til a­ hafa frumkvŠ­i a­ ■vÝ a­ fŠra auki­ vald til kjˇsenda.

Ef hin nřja stjˇrnarskrß ß a­ lei­a til verulegra lř­rŠ­isumbˇta ■arf ■jˇ­in sjßlf a­ semja hana - en ekki valdhafarnir.á

Vi­ ■urfum a­ hefjast handa strax og a­fer­in gŠti veri­ einhvern vegin svona: Vi­ stofnum samt÷k sem hafa ■a­ eina hlutverk a­ semja nřja og lř­rŠ­islegri stjˇrnarskrß fyrir ═sland. Ůetta yr­i unni­ yrir opnum tj÷ldum me­ ■ßttt÷ku innlendra og erlendra sÚrfrŠ­inga og ■eirra ßhugamanna sem vilja leggja h÷nd ß plˇg. Notum Interneti­. Notum ■jˇ­fundi.

Ůa­ tŠki varla nema tŠpt ßr a­ semja dr÷g a­ nřrri stjˇrnarskrß sem taka myndu g÷mlu stjˇrnarskrßnni fram Ý ÷llum meginatri­um.á

Hin nřju stjˇrnarskrßrdr÷g yr­u kynnt rŠkilega fyrir ■jˇ­inni og samhli­a ■vÝ safna­ undirskriftum ■eirra sem vilja bera hana undir ■jˇ­aratkvŠ­i.á

Ůa­ gŠti gerst a­ Al■ingi og forsetinn myndu sty­ja framtaki­ ß endanum en ■a­ vŠri ekki nau­synlegt.

Um lei­ og 20 ■˙sund ═slendingar hafa ˇska­ eftir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu ver­ur h˙n auglřst og framkvŠmd.

Heyrst hefur a­ Decode og ═slendingabˇk b˙i yfir tŠkni sem gerir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur fljˇtlegar, ÷ruggar og ˇdřrar Ý framkvŠmd.

Ef ni­ursta­a ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar ver­ur jßkvŠ­ ■ß tekur nř stjˇrnarskrß gildi ß tilgreindum degi.á

Allar lÝkur eru ß ■vÝ a­ nř stjˇrnarskrß myndi lei­a til verulegra lř­rŠ­isumbˇta og ■ar me­ vŠri b˙i­ a­ draga mj÷g ˙r hŠttu ß spillingu valdsins og ˇgŠfulegum ßkv÷r­unum Ý framtÝ­inni. Almenningur vŠri bŠ­i upplřstur og me­ ˙rslitavaldi­ Ý mßlefnum landsins. Undirrˇt vandans vŠri ■ar me­ ˙r s÷gunni.

Me­ ■essu vŠri ═sland lÝka a­ taka ßkve­i­ frumkvŠ­i og ef a­rar ■jˇ­ir myndu fylgja fordŠmi okkar myndi ■a­ lei­a til jßkvŠ­rar ■rˇunar lř­rŠ­is Ý heiminum.á

Ůa­ vŠri gott!

RÝkisstjˇrnin er gagnslaus og ß a­ vÝkja n˙na

RÝkisstjˇrn ═slands hefur kl˙­ra­ ■essu Icesave mßli fullkomlega og ß a­ vÝkja. Ef h˙n ■rßast vi­ a­ horfast Ý augu vi­ ■ann kost er ■a­ skylda hvers ■ingmanns a­ fella till÷gurnar.á

Ůa­ ■arf nřja rÝkisstjˇrn til a­ leysa ˙r deilunni vi­ Breta og Hollendinga. Ůa­ Štti a­ vera hŠgt enda eru engin l÷g sem segja a­ ═slendingar eigi einir a­ bŠta tjˇn af falli einkabanka sem starfar samkvŠmt Evrˇpskum l÷gum. áRÝkisstjˇrn Jˇh÷nnu lÚt aldrei reyna ß rÚtt okkar af ˇtta vi­ a­ spilla fyrir umsˇkn ═slands Ý ESB.á

RÝkisstjˇrnin hefur gert sig seka um m÷rg alvarleg mist÷k og hÚr eru ÷rfß dŠmi sem tengjast Icesave:

á

  • Fˇrna­i samningst÷­u ═slands Ý Icesave fyrir ESB a­ild
  • Sendi tr˙na­arvini Ý samninganefndina Ý sta­ sÚrfrŠ­inga
  • Sam■ykkti ˇtr˙lega lÚlegan samning
  • LÚt af hendi rÚttinn til a­ sŠkja Breta til saka fyrir ■a­ tjˇn sem ■eir b÷ku­u ═slandi
  • Skrifa­i undir samninginn Ý skjˇli nŠtur og ßn ■ess a­ bera hann undir ■ingi­
  • Sag­i ■inginu Ýtreka­ ˇsatt um framvindu samninga og Štla­i a­ leyna samningnum og skj÷lum fyrir ■inginu
  • Bar­ist gegn ■vÝ a­ e­ilegir fyrirvarar yr­u settir vi­ rÝkisßbyrg­
  • Spann hrŠ­slußrˇ­ur um aflei­ingar ■ess a­ hafna Icesave
  • Lß­ist a­ kynna umheiminum okkar hli­ ß Icesave mßlinu
  • LÚt AGS komast upp me­ a­ tefja afgrei­slu sig ˙t af ˇtengdu mßli
  • Ba­ Nor­menn aldrei um lßnalÝnu ˇtengda AGS en ■a­ hef­i losa­ ■umalskr˙fur AGS
  • Mistˇkst a­ sannfŠra Breta og Hollendinga um a­ fyrirvararnir vŠru endanlegir
  • Er n˙ b˙in a­ semja vi­ Breta og Hollendinga um a­ fella ni­ur ver­mŠtustu fyrirvaranaá

á

Ůessi gagnslausa rÝkisstjˇrn ■arf a­ vÝkja ß­ur en h˙n gerir enn fleiri axarsk÷ft og bakar ■jˇ­inni enn meira tjˇn en or­i­ er.


mbl.is Icesave-fyrirv÷rum breytt
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Ůurfum vi­ virkilega meiri steinsteypu n˙na?

surgery_468x399Ni­urskur­ur Ý heilbrig­iskerfinu er n˙ Ý fullum gangi. Lokanir ß skur­stofum og uppsagnir eru daglegt brau­. Fall krˇnunnar bŠtir grßu ofan aá svart, ■vÝ laun starfsfˇlks Ý heilbrig­isstÚttum ß ═slandi eru n˙ or­in ˇsamkeppnisfŠr vi­ ■a­ sem bř­st ß nor­url÷ndunum. HŠttan ß landflˇtta Ý heilbrig­isstÚtt magnast. Hva­ er til rß­a?

Einhvern veginn datt mÚr ekki Ý hug a­ lausnin vŠri s˙ a­ byggja fleiri sj˙krah˙s. Ůess vegna brß mÚr Ý br˙n ■egar Úg sß ■essa frÚtt ß R┌V:

Bygging nřs sj˙krah˙ss er grÝ­arlega stˇrt verkefni og var minnst sÚrstaklega ß ■a­ Ý st÷­ugleikasßttmßlanum sem ger­ur var Ý sumar. Vi­rŠ­ur rÝkisvaldsins og lÝfeyrissjˇ­anna um fjßrm÷gnun ■essa verkefnis hafa tafist a­ undanf÷rnu ekki sÝst vegna Icesave-samningsins. ŮŠr eru n˙ a­ komast ß skri­ aftur og er fundur um verkefni­ Ý vi­rŠ­unefnd Ý dag.[Heimild R┌V]

Ůa­ er mikilvŠgt a­ halda Ý st÷rf Ý byggingari­na­i en ■a­ er vir­ist ■ˇ vera enn mikilvŠgara a­ halda Ý st÷rf Ý heilbrig­iskerfinu. SÚ ■a­ ekki gert kemur ˇhjßkvŠmilega a­ ■vÝ a­ bi­ra­ir munu lengjast eftir ■jˇnustu, einnig eftir lÝfsnau­synlegri ■jˇnustu eins og skur­a­ger­um, krabbameinslŠkningum og brß­amˇtt÷ku. Bi­ra­ir voru samt nˇgu langar ß­ur en ni­urskur­urinn hˇfst:

Sj˙klingar hÚr heima ■urfa yfirleitt a­ bÝ­a sßr■jß­ir Ý 327 daga eftir mja­maa­ger­, svo a­ dŠmi sÚ teki­: ■etta mun vera Evrˇpumet. Gamalt fˇlk ■arf jafnan a­ bÝ­a Ý 18 mßnu­i eftir plßssi ß dvalarheimilum og ■annig ßfram. [VÝsbending 2004, Ůorvaldur Gylfason]

Eftir ■vÝ sem heilbrig­is■jˇnusta okkar ver­ur lakari og ˇsamkeppnishŠfari vi­ ■a­ sem bř­st Ý nßgrannal÷ndum ■ß magnast hŠttan ß landflˇtta. Eins og venjulega, ■ß fara ■eir fyrstir sem hafa mesta menntun og mesta m÷guleika til a­ skapa ver­mŠti Ý kringum sig og eftir sitja hinir til a­ takast ß vi­ vandann.

Er ˇhŠtt a­ skera frekar ni­ur Ý heilbrig­iskerfinu ■egar lŠkkun krˇnunnar er n˙ ■egar b˙in a­ lŠkka laun Ý heilbrig­isstÚtt um helming?

Ůessi sj˙krah˙sbygging ver­ur a­ bÝ­a betri tÝ­ar.á Fjßrmagni­ Štti frekar a­ nota til a­ halda heilbrig­iskerfinu Ý fullum gangi og draga ˙r landflˇtta hjß heilbrig­isstÚttum. Ůa­ er ar­bŠr fjßrfesting.


Inngrip: Se­labankinn spre­ar varasjˇ­num

Icesave Ý h÷fn og gengi­ styrkist. H˙rra! Voru ■etta vi­br÷g­ marka­arins vi­ aukinni skuldsetningu um 700-1000 milljar­a? Nei, styrkingin er ÷ll tilkomin vegna inngripa Se­labankans. Hann er a­ kaupa krˇnur ß hŠrra gengi og notar til ■ess gjaldeyrisfor­ann.

mbl.is Gengi krˇnunnar styrkist
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband