Landlknir kaupir umdeilt bluefni

Nlegabrust frttiraf v a landlknir hafi undirrita samning vi lyfjafyrirtki Glaxo Smith Kline um kaup bluefni gegn HPV-skingingum og leghlskrabbameini. kvei hefur veri a blusetja allar 12 ra stlkur.

Bluefni heitir Cervarix en samkvmttilkynningufr Glaxo var a prfa stlkum aldrinum 15-25 ra, en landlknir hefur kvei a nota a 12 ra stlkur. Frttin heldur fram:

Me blusetningunni verur komi veg fyrir skingar af vldum HPV sem valdi geta leghlskrabbameini. Tali er a me almennri blusetningu megi koma veg fyrir um 60-70% leghlskrabbameins og um 40% alvarlegra forstigsbreytinga ess. Hr landi greinast rlega um 17 konur me leghlskrabbamein og um 300 konur me alvarlegar forstigsbreytingar.

arna er beinlnis fullyrt a Cervarix komi veg fyrir skingu af vldum HPV. Hi rtta er a bluefni ver gegn smiti af aeins fimm afbrigum veirunnar (HPV-16 og HPV-18) en afbrigin eru mun fleiri. Blusettir einstaklingar geta v smitast af rum HPV afbrigum.

Hver er vinningurinn?

Smokkurinn veitir fullkomnari vrn gegn HPV veirum en Cervarix bluefni, auk ess sem smokkurinn ver gegn mrgum rum kynsjkdmum. Blusetning gegn HPV ir v alls ekki a htt s a sleppa smokknum.

upplsingum fr GSK er teki fram a Cervarix veitir ekki llum vernd gegn HPV.

Bandarkjunum er tni leghlskrabbameins 7/100.000 en tni alvarlegra aukaverkana af blusetningu 3.4/100.000

Bandarkjunum hafa 80% af 50 ra konum fengi HPV skingu en 95% virast hreinsa veiruna r lkamanum hjlparlaust. 5% f forstigsbreytingar sem sar geta leitt til leghlskrabbameins. essar forstigsbreytingar uppgtvast vi reglubundna skimun, yfirleitt lngu ur en krabbamein myndast. Reglubundin skimun er mun ruggari lei en blusetning og n aukaverkana.

rtt fyrir blusetningu me Cervarix urfa blusettir einstaklingar a fara reglulega skimun gegn leghlskrabbameini enda ver bluefni ekki gegn llum afbrigum HPV veirunnar og varnarhrif ess endast ekki nema nokkur r.

Af essu a dma virist vinningur af blusetningu gegn HPV harla ltill ea enginn, srstaklega ljsi ess a einstaklingar geta n meiri rangri me v a stunda ruggt kynlf og fara reglulega skimun. Hvort tveggja atrii sem hafa engar aukaverkanir.

Hver er httan?

Bluefni innihalda fjlda efna: virkar veirur og mis stoefni sem vekja upp vibrg nmiskerfisins gegn veiruefninu. Auk ess innihalda bluefni mis rotvarnarefni. Skiptar skoanir eru um hve mikil htta fylgir v a hleypa slkum efnum inn lkamann.

Samkvmt upplsingum fr Glaxo getur blusetning me Cervarix haft eftirfarandi aukaverkanir:
- Yfirli, v getur fylgt skjlfti og lkaminn getur ori stfur.
- Verkir, roi, blga, reyta, hfuverkur, vvaverkur, uppksts og liverkir.

Teki er fram a ekki skuli gefa barnshafandi konum Cervarix.

Alvarlegar aukaverkanir ekkjast, hr eru tv dmi fr Bretlandi:

Ashleigh (12 ra) fkk sinn fyrsta skammt af Cervarix ann 15 oktber 2008 og var veik hlftma sar. Hfuverkurinn var svo sr a hn hljai. Nstu daga var hn me svima, sar fkk hn verki ftur sem voru svo srir a hn fll vi. Hn var lg inn Frimley Park Sptalann tvo daga. Sjkdmsgreiningin hljai annig: Svimi og vvaverkir lklega vegna blusetningar. Smm saman versnai stand Ashleigh og a lokum gat hn ekki gengi fyrir verkjum. Heimild:Daily Mail14. desember 2008.

Stacey (17 ra) fkk sitt fyrsta flogakast nokkrum dgum eftir blusetningu me Cervarix. nstu vikum uru kstin fleiri og a lokum greindist hn me heilaskaa. N er Stacey endurhfingu a endurlra einfld atrii eins og a ba til samloku. Heimild: The Telegraph 3. oktber 2009.

Slk dmi eru sem betur fer ft, lklega innan vi 4 af 100.000 og raun ekkert sem bendir til a Cervarix s verra en nnur bluefni a essu leyti.

Stra spurningin
a sem einkennir Cervarix er hversu ljs vinningur er af notkun bluefnisins og s spurning vaknar hvort a s raun rttltanlegt a leggja t fjrfestingu og httu sem fylgir essari blusetningu?

Icesave III kosningabarttan og lrdmur af henni

Sunnudaginn 20. febrar ri 2011 kynnti Forsetinn kvrun sna a jin fengi sjlf a kvea hvort lgin um Icesave III samningana myndu halda gildi. ar me hfst kosningabartta milli rkisstjrnarinnar og eirra sem vildu a lgunum yri hafna.

Samstaa jar gegn Icesave, samtkin sem stai hfu a undirskriftasfnun gegn Icesave III hfust strax handa en a var brattann a skja. Skoanaknnun Capacent sem birt var 2. mars, sndi a 65% hyggust kjsa me samningunum.

Rkisstjrnin lagi flugt kynningartak. Rkin voru au a Icesave III samningarnir vru skrri en fyrri samningar og hfnun eirra gti haft mjg alvarlegar afleiingar: Lnshfi myndi versna, gjaldeyrishft festast sessi, endurreisn tefjast, fjrmlamarkair lokast, slandi yri stefnt fyrir dmstlum og a llum lkindum tapa mlinu og yri a borga allt topp me hrri vxtum.Samninganefndarmenn, ar meal Bucheit og Blndal sem ur hfu gagnrnt fyrri samninga, mltu n eindregi me Icesave III. Nefndarmenn voru reytandi vi a koma essari afstu framfri fjlmilum og kynningarfundum va um land.htt er a segja a kynning Icesave mlsins hafi veri mjg einhlia.

Advice hpurinn steig fram til a tala fyrir v a hafna bri samningunum. Advice boai til blaamannafundar 14. mars til a kynna taki og meginrk gegn Icesave III, en enginn fjlmiill s stu til a senda frttamann ann fund.

Advice hf kynningartak, sett var upp vefsa me upplsingum og greinum eftir mikinn fjlda srfringa. Talsmenn Advice komu fram fjlmilum og hldu erindi fundum.

Umran var mjg virk meal almennings og mikill fjldi greina birtist prentmilum, bi me og mti. Lgfringar og hagfringar ltu ekki sitt eftir liggja greinaskrifum.

egar lei bentu skoanakannanir til ess a forskot J-manna fri minnkandi.ann 24. mars steig fram hpurinn fram svii til a styja barttu rkisstjrnarinnar fyrir v a f lgin samykkt. Viku sar bentu skoanakannanir til ess a sveiflan yfir Nei hliina hefi hgt miki sr.

egar tvr vikur voru til kosninga hfu fjlmilar a fjalla um samningana og dmstlaleiina. rtt fyrir verulegt flkjustig virtust kjsendur starnir a komast til botns mlinu. Heimsknir vef Advice.is hlupu sundum dag hvern og vinslustu greinarnar voru lesnar af meira en tu sund manns. Vel yfir tu sund manns horfu myndskei ar sem Reimar Ptursson hstarttarlgmaur tskrir dmstlaleiina.

egar tp vika var til kosninga, bentu skoanakannanir til ess a flk vri aftur a frast yfir Nei vnginn, munurinn var orinn a ltill a allt gat gerst kosningunum.

Bklingur fr stjrnvldum me hlutlausu kynningarefni um Icesave lgin var borinn hs 4. aprl.Kosi var 9. aprl.

Fyrstu tlur komu klukkan 23 og bentu til ess a jin hefi hafna lgunum. Lokatlur reyndust afgerandi: lgin voru felld me 60% atkva og kosningatttaka var 75%.

egar niurstaan l fyrir, rei a koma rttum skilaboum til fjlmila svo niurstaan yri ekki rangtlku. Rkisstjrnin flaskai essu. Vibrg Jhnnu Sigurardttur forstisrherra vi rslitunum endurmuu heimspressuni:

  • "We must do all we can to prevent political and economic chaos as a result of this outcome - Guardian
  • "The worst option was chosen and has split the country in two - BBC
  • I fear a court case very much - Reuters

N eru linir tu dagar fr v a lgunum var hafna. Dmsdagsspr rkisstjrnarinnar hafa ekki gengi eftir. Moodys hefur tilkynnt a lnshfismat slands s breytt. Krnan hefur styrkst og skuldatryggingalag lkka. Dmsdagsspr strnvalda rttust ekki og n keppast rherrar vi a eigna sr heiurinn af v. Nr vri a eir bu jina afskunar hrslurrinum.

En hva m lra af essu - hverju arf a breyta?

1. Kynningarefni til kjsenda innihaldi rkin me og mti
adraganda jaratkvis ber innanrkisruneyti a dreifa bklingi me lgunum ll heimili. etta sinn kva Alingi a ganga lengra og fl runeytinu a tvega einnig bklinginn hlutlaust kynningarefni um mli.Advice hpurinn lagi til a bum fylkingum yri boi tilteki rmi bklingnum svo kjsendur gtu kynnt sr me- og mtrk, eins og hef er fyrir Sviss. v var hafna.Advice lagi einnig til a bar fylkingar fengju a rna drg a kynningarefni til a ganga r skugga um hlutleysi ess. v var einnig hafna.a virist nausynlegt a setja reglur um essi atrii til a jafna astu beggja fylkinga til a kynna sinn mlsta fyrir kjsendum og tryggja a kynningarefni sem kynnt er sem hlutlaust hafi veri rnt me hlisjn af v.

2. Tryggja jinni frest til a mynda sr skoun
jin sinn rtt v a kynna sr mlavxtu, skoa rkin me og mti og mynda sr upplsta skoun. etta tekur tma og hr reyndust 48 dagar varla duga. Upplsingabklingur stjrnvalda kom ekki hs fyrr en fimm dgum fyrir kosningar.Tveir mnuir ttu a vera lgmarksfrestur og engin vanrf v a binda ann frest lg til a halda rkisstjrnum skefjum. Athygli vekur a skv. 4. gr. laga nr. 91/2010 um framkvmd jaratkvagreislna, skal halda jaratkvagreislu innan 2 mnaa hafi Forseti beitt mlskotsrtti. En hafi ingi sjlft vsa lgum til jarinnar skal halda atkvagreisluna innan 3 til 12 mnaa. Hvers vegna er kjsendum ekki tryggur neinn lgmarks-umhugsunartmi egar Forsetinn vsar til hennar mlum? etta er hneisa og arf augljslega a breyta. jin alltaf a f sinn tma til a mynda sr upplsta skoun, ekki bara eim mlum sem inginu knast a leggja fyrir hana.

3. Gera arf einhverja lgmarkskrfur til fjlmila um jafnvgi milun
Fjlmilar lku strt hlutverk v a upplsa kjsendur um Icesave III mli. Flestir milarnir tku afstu me- ea mti og hygluu snum mlsta hvvetna. rtt fyrir a, su eir samt sma sinn v a loka ekki alveg efni fr andstingum.En hva ef milarnir hefu loka algerlega andst sjnarmi? Hva ef eir hefu allir haft smu afstu til mlsins? Hefu kjsendur geta teki upplsta kvrun? njum og umdeildum fjlmilalgum stendur 26. gr.: Fjlmilaveitu sem hefur yfirlstu stefnu a beita sr fyrir tilteknum mlsta skal vera skylt a mila efni sem gengur berhgg vi stefnu miilsins. Ekki verur s a etta kvi stuli a jafnvgi milun.Vald fjlmila er miki og a er sjlfsagt a v valdi fylgi lgmarkskrafa um jafnvgi milun svo lri veri sur hneppt fjtra eirra valdablokka sem stjrna fjlmilum.

4. Auglsingar - eiga eir rku bara a vinna ann slag?
Plitskar auglsingar virka misvel flk en heildina liti geta r samt skipt tluveru mli. etta sinn virtust bar fylkingar hafa ngan agang a fjrmagni til a auglsa. En a m vel sj fyrir sr kosningar ar sem agangur fylkinga a fjrmagni vri mjg jafn.a hltur a vera skilegt a rslit kosninga rist fremur af eli mls og skoun kjsenda en v hversu vel fylkingar geta hfa til fjrmagnsins. Auglsingabann er ekki gur kostur, en a mtti setja eitthva ak auglsingamagni til a jafna leikinn.Uppruni fjrmagns getur skipt mli. Elilegt er einstaklingar njti nafnleyndar, en spyrja m hvort fyrirtki og samtk sem leggja fram f eigi lka a njta nafnleyndar. Setja mtti reglu um a enginn einn aili tvegi meira en 10% af heildarfjrmgnun. Ea a eir ailar sem greia meira en 20% njti ekki nafnleyndar. Viljum vi a erlendir ailar eins og t.d. ESB ea Kna geti teki beinan tt kosningabarttu ea fjrmgnun fylkinga hr landi adraganda kosninga?

5. a arf eftirlit me hlutleysi RV
lgum nr. 6/2007 um Rkistvarpi stendur Gta skal fyllstu hlutdrgni frsgn, tlkun og dagskrrger. lgin vantar hins vegar kvi um hvernig eftirliti me hlutdrgni skuli vera htta og a eru engin viurlg vi misnotkun RV hva etta varar. Starfsflki RV er v raun gefi algert sjlfdmi um a hvort a uppfylli krfur um hlutdrgni snum strfum. etta fyrirkomulag bur httunni heim.Margir hafa bent a umfjllun RV hafi veri hlutdrg Icesave mlinu. Meal ess sem bent hefur veri er a: starfsmenn RV notuu iulega ori skuld slands egar krfur Breta og Hollendinga bar gma. egar frilegir litsgjafar voru fengnir til vitals gleymdist a f einn fr hvorri fylkingu, og a gleymdist lka a geta ess a litsgjafarnir voru hlutdrgir, voru jafnvel kaupi vi a halda fram sjnarmium stjrnvalda ea hfu beina fjrhagslega hagsmuni af v a samningar tkjust. ess var ekki heldur gtt a gefa talsmnnum beggja sjnarmia jafn langan tma. a er augljst a RV arf ahald og a arf a setja lg um slkt ahald sem fyrst.

Enginn vill hafa reglur um alla skapaa hluti. En egar kemur a lrinu landinu er nausynlegt a setja rkisvaldinu, fjrmagninu og fjlmilum skrar reglur. Reynslan af Icesave III snir okkur a hr arf a laga til og a er ekki eftir neinu a ba. Skorum Alingi a gera rbtur sem fyrst.


Icesave III undirskriftasfnun og hva m af henni lra

ann 3. febrar lauk annari umru um Icesave III lgin me atkvagreislu. Slmu frttirnar voru r a nu af ingmnnum Sjlfstisflokksins kusu me lgunum. Rkisstjrnin bei ekki boanna, rija umra var sett dagskr eins fljtt og aui var og lgin voru endanlega samykkt af Alingi 16. febrar. Reyndar kom einnig tillaga fram um a setja lgin jaratkvi, en hn var naumlega felld.
ann 3. febrar var andstingum Icesave III samninganna ori ljst a eina rri stunni var a skora forsetann a vsa lgunum til jarinnar. Allir biu eftir v a InDefence hpurinn, sem hafi safna undirskriftum gegn Icesave II, tki af skari vi sfnun undirskrifta. En dagarnir liu hver af rum og ekkert blai InDefence.
En kom fram sjnarsvii nr hpur, Samstaa jar gegn Icesave, og ann 11. febrar var sfnun undirskrifta vefsunni www.kjosum.is komin fullan gang.
Rkisstjrnin fltti riju umru mlsins og a var teki r nefnd n ess a rrm fengist til a vera vi skum ingsins um a nnar yri kanna hvaa flist svokallari dmstlalei.
ann 16. febrar voru lgin borin undir atkvi og samykkt. Sama dag voru lgin komin til Forsetans. Allt var etta gert me hrai til a minnka svigrm til a safna undirskriftum gegn lgunum.
Forsetinn boai fulltra Kjsum.is til fundar vi sig Bessastum strax a morgni 18. febrar. hfu safnast rmlega 37 sund undirskriftir aeins einni viku. Forsetinn tk vi undirskriftunum og fkk kynningu v hvernig eim hafi veri safna.
Forsetinn kannai reianleika undirskriftanna og tilkynnti svo kvrun sna blaamannafundi sunnudaginn 20. febrar. jin myndi kjsa um Icesave III.
Hva m lra af essu og hverju arf a breyta?
1. kveum me lgum fresti til undirskriftasfnunar
Rkisstjrnin vildi greinilega ekki a lgin fru jaratkvi og v var henni hag a gefa langan tma til sfnunar undirskrifta. Hn skar frestinn niur 7 daga. Sviss taka engin lg gildi fyrr en a 100 dagar hafa lii fr samykkt inginu. S frestur er einmitt hugsaur til ess a kjsendur hafi rrm til a bregast vi lgunum og sanngjarnan frest til a safna undirskriftum gegn eim. a virist full sta til a takmarka vald slenskra stjrnvalda a essu leiti. g legg til a lg taki ekki gildi fyrr en a 30 dgum linum fr samykkt Alingis. essa reglu getur ingi sett sr strax, en sar mtti binda hana stjrnarskr.
2. Setjum reglur um framkvmd undirskriftasfnunar
Engar reglur eru til um framkvmd undirkriftasfnunar. etta er heppilegt og til ess falli a rra trverugleika slkra safnana. Astandendur kjsum.is urftu sjlfir a setja reglur um sfnunina og tt a hafi tekist gtlega m alltaf deila um tfrslur. Andstingar taksins gagnrndu tfrsluna og leituust vi a grafa anbug undan trverugleika taksins. Elilegt vri a Alingi setti reglur um etta.
3. Hfum eitt kerfi til a safna undirskriftum
Astandendur urftu sjlfir a tvega allan bna og leggja mlda vinnu vi hnnun og run kerfis svo flk gti skrifa undir skorun kjsum.is. Fyrst skoranir af essu tagi eru komnar til a vera, er a elilegt hlutverk hins opinbera a tvega slkt kerfi. a er algerlega stulaust a leggja slkt erfii sem vilja standa a skorun a sma n og n kerfi. Auk ess er traustara a notast vi kerfi sem hefur veri margreynt og aulprfa.
4. Astaa og rgjf fyrir barttuhpa
Kjsum.is fkk engan stuning fr hinu opinbera. Fra m gild rk fyrir v a eir sjlfboaliar sem standa a slku taki, ttu a minnsta a f einhverja lgmarksastu, leibeiningar og jafnvel hflega fjrhagsasto fr stjrnvldum til a standa straum af tlgum kostnai. Hafa m huga a sjlfboaliar urfa a takast vi rkisstjrn sem hefur fjlda manns vinnu til a halda snum mlsta lofti. essi astumunur verur aldrei jafnaur, en samt er til bta a setja reglur um einhvern lgmarksstuning.
5. kveum hva arf margar undirskriftir, a er ekki eftir neinu a ba
a eru engar reglur um a hve margar undirskriftir urfi til a Forseti vsi lgum til jaratkvis. Ef Forsetinn vill, er honum alveg frjlst a setja sr t.d. vinnureglu: a ef 15% atkvabrra manna skora hann a vsa mli til jaratkvis, veri hann vallt vi v. Alingi gti smuleiis sett sr sambrilega reglu hvenr sem er. En a lokum vri auvita traustast a slk regla vri fastsett stjrnarskr slands.
6. RV arf a gta betur a hlutleysi snu
Afstaa fjlmila getur ri miklu um hvort takist a safna ngilega mrgum undirskriftum tilsettum tma. Rkisfjlmiillinn RV er einn flugasti fjlmiill landsins og s sem jin treystir einna best, ef marka m skoanakannanir.Samkvmt lgum er RV tla a gta fyllsta hlutleysis. Draga m efa a a hafi tekist hva tak kjsum.is varar. RV fjallai sralti um taki, mia vi arar sambrilegar safnanir, vikvi var a allir vru ornir leiir frttum af Icesave. br svo vi a egar bloggari spratt fram og sakai kjosum.is hpinn um svindl var honum boi Kastljsi svo hann gti lti illa grundaar sakanir snar dynja talsmanni Kjsum.is - beinni. Ekki reyndust essar sakanir rkum reistar og landsmenn voru v engu nr um neitt sem mli skipti. En hvers vegna fjallai Kastljsi aldrei um tilvist essa mikilvga taks ea efnisrkin me og mti v?
Ltum etta duga um sfnun undirskrifta. nsta pistli mun g fara yfir kosningabarttuna sjlfa. Barttan hfst sama dag og forsetinn tilkynnti a Icesave III lgin fru jaratkvagreislu - og af henni m mislegt lra.

Rafrnar kosningar Eistlandi

Samkvmt llum mlikvrum eru slendingar r fremstu ja hva tlvuvingu og almennt tlvulsi varar. slendingar stta lka af lengri lrishef en flestar jir Evrpu. ljsi ess hefi alveg mtt bast vi v a sland tki forystu v a innleia rafrnar kosningar. En af einhverjum stum erum vi enn yddandi blanta, troandi kjrselum innsiglaa trkassa og teljandi upp r eim slarhringunum saman. Kostnaurinn vi etta relta fyrirkomulag hleypur hundruum milljna hvert sinn.

Eistar kusu rafrnt til ings mars sl. en tku fyrst upp rafrnar kosningar ri 2005 og hefur reynslan veri svo g a arar jir lta n til eirra fordmis.

ri 2002 voru rafrn skilrki lgleidd Eistlandi. Allir bar Eistlands hafa slk skilrki og rafrnar undirskriftir gerar me essum skilrkjum hafa sama lagagildi og venjulegar undirskriftir. Nota arf srstaka kortalesara svo tlvur geti lesi skilrkin, en eir kosta lti.Einnig mun vera hgt a skja aukenni farsma og nota a sta rafrns skilrkis.

Eistlandi fer rafrn kosning annig fram a kjsandinn fer vefsu kjrstjrnar og skir anga kosningaforrit. Forriti keyrir tlvu kjsandans, les rafrn skilrki hans og birtir kjrseil skjnum. Kjsandinn greiir atkvi og a er sent yfir neti. Stafesting um a kosning hafi tekist er birt skjnum.

ur en atkvi er sent, er a dulka me lykli en aukenni notandans er dulka me rum lykli. Me essu mti er kjsandanum trygg nafnleynd og einnig er tryggt a hann geti kjsi aeins einu sinni.

Rafrn kosning hefst 10 dgum fyrir kjrdag og lkur 4 dgum fyrir kjrdag. etta fyrirkomulag er til a koma veg fyrir nauung ea viskipti me atkvi. Kjsandi getur kosi eins oft og hann vill rafrnt, en a er sasta val hans sem gildir. Kjsandi getur lka fari kjrsta og gildir atkvi sem hann greiir ar. Me essu mti er nnast tiloka a kjsandi veri neyddur ea keyptur til a kjsa eitthva anna en hann vill. Kosningin er v leynileg reynd. Innan vi 2% kjsenda hafa ntt ennan mguleika til a skipta um skoun.

Eistar hafa n kosi fimm sinnum me rafrnum htti. ri 2005 sveitarstjrnarkosningum, ri 2007 kosningum til ings, ri 2009 til evrpuings, ri 2009 sveitarstjrnarkosningum og mars essu ri ingkosningum. Hlutfall kjsenda sem kjsa rafrnt hefur fari stugt vaxandi, n sast var fjrungur allra atkva greiddur me eim htti.

tarlegar rannsknir kerfinu og reynslunni eru fyrirliggjandi og engin vandaml gert vart vi sig. Kjsendur eru almennt ngir me ennan valkost enda nokku hagri v a urfa ekki a fara kjrsta. Kerfi hefur lka margborga sig fjrhagslega.

a er lngu tmabrt a taka upp rafrnar kosningar slandi.

Heimildir:


ttu stjrnendur a nota astu sna plitskum tilgangi?

Flestir hafa skoanir plitk og auvita eru stjrnendur fyrirtkja ar engin undantekning. a kemur stundum fyrir a stjrnendur beiti vrumerki og hrifum fyrirtkisins til a vinna snum plitsku skounum fylgi samflaginu. Hr er v haldi fram a slkt s misnotkun astu og geti leitt til tjns bi fyrir eigendur og samflagi.

Strfyrirtki eru iulega eigu fjlmargra hluthafa. Ekki er hgt a gera r fyrir v a allir eigendur hafi smu skoun plitk, hva a meirihluti hluthafa s sammla plitskum skounum stjrnandans. Tillitsemi vi lkar skoanir hluthafa er v gild sta fyrir v a stjrnendur gti hlutleysis strfum snum.

En tillitsemi er ekki eina stan. Flest fyrirtki hafa hagsmuni af v a hfa til sem flestra viskiptavina, en ef fyrirtki tekur afgerandi plitska afstu getur slkt virka frhrindandi fyrir tiltekinn hluta viskiptavina me tilheyrandi tapi fyrir fyrirtki.

Dmi eru um a stjrnendur strfyrirtkja beiti stjrnvld rstingi og hti jafnvel a fara me fyrirtkin r landi. ar er illa fari me hrifastu og traust eigenda.a vri lka heppilegt fyrir lri landinu ef fyrirtkjum vri almennt beitt me essum htti. Eftir v sem fyrirtki beita sr meira, v minni vera hrif kjsenda.

Farslast er a stjrnendur sneii hj v a blanda fyrirtkjum plitsk litaml. eir geta a sjlfsgu tj sig opinberlega um plitk, en er rttast a taka fram a um persnulegar skoanir s a ra, en ekki afstu fyrirtkisins.


Allt misskilningur hj Moody's ?

Moodys-Logoegar fyrir l a Icesave samningurinn yri settur jaratkvagreislu, tk matsfyrirtki Moody's upp v a senda fr sr lit um a lnshfismat slands myndi versna ef landsmenn myndu fella Icesave samkomulagi.

Tmasetningin litsins er grunsamleg en niurstaan undarlegri. a stenst ekki a rki sem tekur sig auknar fjrhagsbyrar teljist ar me betri lntakandi.

egar rnt er frttatilkynningu Reuters um lit Moody's blasir skringin vi:

Moody's said that if the current bill is rejected, the issue could have to be settled in court.This could take a long time and cost Iceland more than the 50 billion Iceland crowns ($426 million) the government believes to be themaximumtab the Icelandic taxpayer will have to pick up under the current deal.

Sj:http://uk.reuters.com/article/2011/02/23/iceland-rating-idUKLDE71M1GP20110223

Ekki ber ru en a Moody's telji a VERSTA mgulega niurstaa Icesave samningsins fyrir slendinga s aeins 50 milljarar krna. a vri skandi. Hi rtta er a versta niurstaa samningsins gti vel numi htt 250 milljrum. Til ess yrftu heimtur aeins a versna um 15% og gengi krnunar a veikjast um 1% rsfjrungi.

v miur er ekki er hgt a sj af frttini hvaa tkomur Moody's gefur sr veri dmstlaleiin farin af visemjendum.

N er spurning hvort Rkisstjrn slands hafi s stu til a leirtta ennan alvarlega misskilning hj Moody's?



Evrpusambandi er lrislegt bkn

euvote
Evrpusambandinu er lagasetning hndum framkvmdastjrnarinnar, sem er skipu 27 fulltrum sem eru ekki kosnir, heldur tilnefndir af aildarrkjum. Framkvmdastjrnin ein hefur vald til a leggja fram lagafrumvrp og hn hefur auk ess allt framkvmdavald. rskipting valdsins er v ekki fyrir hendi.

Evrpuingi hefur ekki vald til a leggja fram lagafrumvrp. ingi hefur aeins eftirlit me framkvmdastjrninni og samykkir lagafrumvrp hennar. ingi getur ekki gert breytingar lagafrumvrpum, og arf hreinan meirihluta ingmanna til a stva frumvarp. Til a lsa vantrausti framkvmdastjrnina arf ⅔ ingsins.

Lrishalli
Evrpusambandinu er srstakt or yfir ann hrifamissi sem kjsendur mega ola egar kvaranataka flyst fr jingum aildarrkja Evrpusambandsins til Brussel. Ori er lrishalli.

Brussel eru flestar kvaranir teknar ef embttismnnum, en ekki af lrislega kjrnum fulltrum. runin hefur fr upphafi veri s a kvaranataka sfellt fleiri mlaflokkum frist fr lrislega kjrnum jingum til embttismanna Brussel. Lrishallinn fer v vaxandi.

Niurstur knnunar meal ba Evrpusambandsins (*1) virast styja etta. annig tldu 56% svarenda rdd sna skipta mli landsmlum, en hinsvegar tldu aeins 34% rdd sna skipta mli Evrpumlum.

Fjarlg eykst milli kjsenda og fulltra
egar kvaranir flytjast fr jingum til Brussel, eykst um lei fjarlg milli kjsenda og eirra sem vla um kvaranir og lggjf. a verur v mun erfiara fyrir kjsendur a n sambandi vi kjrna fulltra sna, ea safnast saman og mtmla.
Einnig verur erfiara fyrir fulltra sem lifir og hrrist Brussel a setja sig spor fjarlgra kjsenda.

Lri virast vera til trafala
Framkvmdastjrn Evrpusambandsins hefur reki sig a a bum aildarrkjanna er ekki fyllilega treystandi til a kjsa yfir sig meiri samruna og samjppun valds Brussel. a olli tfum samrunanum, egar n stjrnarskr Evrpusambandsins var felld jaratkvagreislum Frakklandi og Hollandi.
sta ess a taka mark vilja kjsenda, lagi framkvmdastjrnin fram njan sttmla (Lissabon) sem fl sr nnast smu breytingar og stjrnarskrin sem kjsendur hfu hafna.
Lissabon sttmlinn var hins vegar ekki settur jaratkvi, heldur var hann samykktur af jingum aildarrkjanna. Aeins rland lagi hann dm kjsenda sem sgu nei. ar sem a var rangt svar, var frslan strefld og rar ltnir kjsa aftur.

Minnkandi tttaka kosningum til Evrpuings
tttaka kosningum til Evrpuingsins hefur fari minnkandi fr upphafi og er n komin niur 43%. hugaleysi kjsenda skrist kannski af v hve Evrpuingi er hrifalaust. a er raun framkvmdastjrnin sem hefur lggjafarvaldi og kjsendur geta ekki kosi fulltra hana.

Frumkvisrttur flksins er til mlamynda
Lissabon sttmlanum kom inn kvi (*2) um a ein milljn ba Evrpusambandsins geti skora framkvmdastjrnina a leggja fram frumvarp a lgum um tilteki mlefni.
ess er krafist a undirskriftir safnist fr 0.5% kjsenda, sem koma fr a minnsta kosti rijungi aildarrkja.
Vandinn er s a a krefst mikilla fjrmuna a safna milljn undirskriftum fr svo mrgum rkjum og engir styrkir eru boi til ess.
Jafnvel tt takist a safna undirskriftum er samt erfiasti hjallin eftir, v framkvmdastjrnin hefur algert sjlfdmi um hvort hn tekur mli dagskr ea ekki.
annig sfnuust meira en 1,2 milljn undirskriftir til stunings eirri tillgu a Evrpuingi htti snu kostnaarsama flakki milli Brussel og Strasburg. Forsetar Evrpuingsins ltu sr ftt um finnast og hfnuu v a tillagan yri rdd inginu.

Vaxandi gj milli leitoga og ba
Skoanakannanir vegum Evrpusambandsins (*1) sna vaxandi andstu almennings vi flutning kvarana fr aildarrkjum til Brussel. sama tma vinna leitogarnir a sfellt nnari samruna og mistringu. etta veit ekki gott.
Kannanir stafesta einnig a eim fer fkkandi sem finnst sambandi standa fyrir lri, hlutfalli lkkai r 26% 19% milli rana 2009 og 2010. Aeins 50% ba telja skilvirkni lris viunandi Evrpusambandinu, en a er lkkun r 54% fr v ri ur. (*1)

Niurstaa
Evrpusambandi er ekki lrislegt, allavega ekki eim skilningi a ar s fari a vilja banna ea fylgt gri venju um askilna framkvmda- og lggjafarvalds.

rtt fyrir fgur fyrirheit er stareyndin s a Evrpusambandi er lrislegt bkn sem rast hrum skrefum til meiri mistringar, vert gegn vilja banna.

Heimildir:

(*1) Knnun Eurobarometer fr v Ma 2010, var birt Nv 2010
http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb/eb73/eb73_vol1_fr.pdf

(*2) Frumkvisrttur:
http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/citizens_initiative/index_en.htm

Vitali vi Lrus Blndal

lblond
Frttablai birti ann 5. febrar vital vi Lrus Blndal undir fyrirsgninni Dmsml margfalt httusamara. Margt er undarlegt essu vitali en a hefst annig:
Stjrnvld Bretlandi og Hollandi kunna a f bakanka vegna eirra vaxtakjara sem au hafa boi slendingum Icesave-deilunni. Lrus Blndal hstarttarlgmaur og fulltri stjrnarandstunnar samninganefnd slands um Icesave, segir a umfram hansvntingar a nst hafi saman um au vaxtakjr sem slendingum bjast samningnum.
Lrus rttar a slenska samninganefndin lti annig a Bretar og Hollendingar taki tt fjrmagnskostnai me slendingum. eir kynni mli hins vegar annig heima fyrir a eir su a f endurgreitt ln.
Undir eim formerkjum ltur mjg srkennilega t a eir skuli samykkja a f endurgreitt ln me 2,64 prsenta vxtum mean ln sem rum bjast eru me 5,8 prsenta vxtum. etta getur augljslega valdi vandrum og Lee Buchheit [formaur samninganefndar slands] hefur haft af v hyggjur hvernig etta muni rast egar fleiri lnd urfa fjrhagslega fyrirgreislu,
a er afar srstakt a Lrus skuli minnast vexti sem rum bjast lni fr Bretum og Evrpusambandinu. Kjrin eim bjrgunarpakka hafa einmitt veri harlega gagnrnd. Raunverulegur fjrmgnunarkostnaur er lklega undir 3% en samt eru rar ltnir borga 5,8% einhverju allt ru skyni en a bjarga eim r vanda.
lkt Icesave er ljst a ef rar taka ln eim kjrum, er engin vafi a eir skuldi andviri. Icesave mlinu er hins vegar deilt um hvort okkur beri yfir hfu a byrgjast skuld einkabankans. Flestir telja meiri lkur en minni v a vi myndum vinna slkt ml. raun er undarlegt a vi skulum fallast a greia nokkra vexti egar skylda okkar er snnu.
Fljtt, fljtt skrifum upp - ur en eir sj a sr
Lrusi og Bucheit tkst a semja um verulega lkkun vaxta og voru aalrk eirra a deila mtti um hvort krafan vri lgleg. Ef nokkra vexti tti a greia ttu eir mesta lagi a endurspegla tlagan fjrmagnskostna visemjenda, ekkert umfram a. Visemjendur fllust essi gu rk. En vitalinu vi Frttablai virar Lrus hyggjur af v a Bretar og Hollendingar kunni n a sj eftir v.
Lrus og telur, a eftir v sem vikurnar li aukist httan a Bretum og Hollendingum detti hug a betra s a komast t r mlinu frekar en a ba til fordmi sem arar jir gtu vsa .
tli Bretar og Hollendingar hefu gert slkan samning ef eir teldu hann ekki sttanlegan? Vru eir ekki n egar bnir a koma sr t r samningnum ef eir vildu?
etta me fordmisgildi samningsvaxta v. Icesave krfu, sem ekki hefur veri snt fram a s lgvarin, hltur a teljast frekar langstt. Evrpusambandi kveur vexti bjrgunaragerum plitskum grundvelli ar sem allt nnur sjnarmi ra fer og Icesave skiptir ar engu mli.
Annar snningur ekki boi?
Lrus er svartsnn a hgt s a n betri samningi.
a kmi mr mjg vart ef Bretar og Hollendingar vru tilbnir til a setjast niur aftur,
a er eflaust rtt hj Lrusi a samninganefndirnar hafa loki snu starfi og hafa v ekkert fleira um a ra a breyttu. a ir hins vegar ekki a jin getir ekki sett skilyri fyrir snu samykki.
Lrus telur a ef Alingi samykki ekki samninginn muni visemjendur fara dmstlaleiina. a getur reyndar vel veri, enda standa eir ekki frammi fyrir rum valkosti. Lrus gleymir alveg eim mguleika a bja visemjendum okkar upp einhvern valkost vi dmstlaleiina.
a sem vantar: Valkostur fyrir Breta og Hollendinga
Samninganefndin geri sitt besta en niurstaan er samt sttanleg fyrir slendinga. Lklega tti samninganefnd visemjenda erfitt me a hemja sig krfunum, en a ir samt ekki a yfirvld Bretlandi og Hollandi vilji halda niurstu nefndarinnar til streitu. Samninganefnd er eitt og yfirvld anna.
a er hjkvmilegt a mli fari jaratkvagreislu, en nverandi samningsdrgum verur a llum lkindum hafna ef au vera lg fyrir jina. Ef Alingi vill raun vinna a lausn Icesave deilunnar a tvo kosti.
  1. Beita landsmenn hrslurri og blekkingum eirri von a eir samykki vondan samning jaratkvagreislu, ea
  2. Setja fyrirvara vi samninginn sem gerir httuna viranlega og lklegt vri a landsmenn samykki jaratkvagreislu.
Veri lei 2. farin munu Bretar og Hollendingar hafa samykktan samning hndunum - gan valkost vi dmstlaleiina. a er auvita ekki vst a eir myndu fallast tkomuna, en a er alveg eins lklegt. eir gtu lka prtta ea fari hina margumrddu dmstlalei sem er lklegast.
Ef eir velja dmstlaleiina er a samt ekki endanleg niurstaa. Dmsml tki langan tma og mrg tkifri gfust til a taka upp virur n.
Ef vi tpum mlinu, sem er lklegt, er heldur ekki vst a vi tpum v illa. Minnstar lkur eru slmu tapi.

Icesave: rija leiin leysir vandann

N hafa samninganefndir slands, Bretlands og Hollands tekist og komist a niurstu sem felur sr mikla httu fyrir jina tt hn s minni en fyrri samningum. Rkisstjrnin vill bja inginu og jinni a velja milli tveggja slmra kosta, a samykkja ennan httulega Icesave-III samning ea lta mli vera uppnmi.
En jin fullan rtt rija valkostinum sem lklega myndi leysa deiluna. rija leiin er s a samykkja samninginn me fyrirvrumsem fyrirbyggja a greislan veri hrri en jin krir sig um.
1) httan af v a samykkja Icesave-III (mikil)
Samningsailar virast hafa vntingar um a tjn slands veri um 50 milljarar krna. a jafngildir 167 sund krnum mannsbarn. Margt getur gert tkomuna miklu verri, en ftt gti laga hana a ri:
- Gengi ISK veikist um 20% (3.2% ri) : 179 milljarar (ekki lklegt)
- Heimtur r binu versna um 10% : 163 milljarar (ekki lklegt)
- Neyarlgin falla: : 600 milljarar (mjg lklegt)
Samverkandi veiking krnu og verri heimtur gtu hglega fjrfalda a tjn sem lendir slendingum, r 50 milljrum 200 milljara. a vru 668 sund mann, ea 2,7 milljnir 4 manna fjlskyldu sem myndi leia mikla gfu yfir jina.
2) httan af v a hafna (meal)
Ef slendingar hafna samningnum breyttum myndi rkisstjrnin urfa a segja af sr enda fr um a finna lausn essu sem ru. Verkefni nrrar rkisstjrnar vri a ganga til samninga vi Breta og Hollendinga og lklega yru eir samningar skrri en Iceave III, ef B&H vilja eiga g samskipti vi nja rkistjrn.
Bretar og Hollendingar gtu auvita kvi a fara dmstlaleiina. ar hfum vi lgin me okkur en plitk mti okkur. Spurning er hvernig a fri. Trlega myndu gefast fri til a gera stt ur en mli yri dmt. S stt yri kannski skrri en Icesave III.
Ef vi vinnum mli skuldum vi ekki essa peninga.
Ef vi tpum mlinu skuldum vi essa peninga sem sami var um og me vxtum sem kannski vru hrri.
3) httan af v a setja fyrirvara (ltil)
Ef fyrirvararnir eru sanngjarnir, er mjg lklegt a B&H fallist til a ljka mlinu. httan er takmrku, rstingur gjaldmiil okkar viranlegur og sland kemst tsku hj erlendum fjrfestum.
Ef B&H kvea a hafna fyrirvrum, gera eir a me gagntilboi (lklegt), sk um samninga (lklegt), ea stefna okkur til greislu (lklegt).
Rtt a hafa huga a ef B&H teldu a eir myndu vinna dmsmli, vru eir nna bnir a stefna okkur, ekki vri nema til a hra okkur til a samykkja afarkosti. Hugsanlega er dmstlaleiin lka mjg gileg fyrir Evrpusambandi vegna eirra spurninga sem vakna um skyldur innistutryggingasja almennt. a gti vaki ra og markair eru mjg vikvmir nna.
Hva eru sanngjarnir fyrirvarar?
Markmi okkar er a setja fyrirvara sem eyir vissu, t.d a vi greium hmark 50 milljara. Ekki krnu meir. Hvernig sem mli fer. Enda s algerlega sttanlegt a saklaus slendingur burist me meira en 320 sinnum hrri byri vegna essa mls en saklaus Hollendingur.
Ef Hollendingar tkju sig 1/3 og Bretar 2/3 af essum 50 milljrum lenda 500 kr hverjum Hollendingi en 1000 kr hverjum Breta. eir myndu ekki finna ekki miki fyrir v a taka etta sig. En n er tlunin a eir taki ekkert sig en vi borgum 168.000 kr. hvert mannsbarn sem hltur a vera ngu rausnarlegt bo.
Best vri a setja lka inn annan fyrirvara t.d. a hmarksgreisla s aldrei meira en 3% af tekjum rkissjos. (Icesave III setur aki 5% sem gerir allt a 27 milljara) eru 16 milljarar viranlegri.
Hva finnst ykkur um etta?


Evruvandinn: sland arf vibragstlun

Screen shot 2010-12-30 at 21.07.23
mean rkisstjrnin keppir a v a koma slandi Evrpusambandi, svo hr megi taka upp evru, hrannast veursskin upp yfir myntbandalaginu.
Lkur endalokum evrusamstarfsins eru enn sem komi er taldar litlar, en kannski meiri lkur a evrusvinu veri skipt tvo hluta. Hvers kyns breytingar af essu tagi myndu hafa vtkar afleiingar um allan heim og lka hr slandi.
ri 2007 skrifai Barry Eichergreen, prfessor hagfri vi Kalifornuhskla skrslu fyrir hagfrstofnun Bandarkjanna, ar sem hann fjallar um endalok evrusvins og hverjar helstu plitskar, efnahagslegar, lagalegar og tknilegar afleiingar gtu ori.
Eichergreen frir rk fyrir v a tganga r myntbandalaginu s yrnum str en lklega minnst verst fyrir skaland.
Aildarrki (anna en skaland) sem tilkynnir form um tgngu r myntbandalaginu skapar me v vntingar um gengisfellingu hins nja gjaldmiils. Allir sem geta, munu vilja flytja evrur snar r v landi fyrir myntbreytingu. a myndi jafngilda hlaupi alla banka ess lands.
ru mli gegnir um skaland, enda mtti reikna me a nr gjaldmiill ess myndi styrkjast gagnvart evru. Um lei og form um endurkomu ska marksins spyrust t myndu evrur streyma hvaanva af evrusvinu og inn ska bankareikninga.
Sumir telja lklegt a myntbandalagi skipst tvo hluta ar sem skaland og sterku hagkerfin yru einum hluta en svonefnd PIIGS lnd hinum.
Allir hljta a vona a Evrpusambandinu takist a finna lausn vanda myntbandalagsins. En hva ef a tekst n ekki? Hver yru hrifin eignir og skuldir slendinga evrum? Hver yru hrifin Icesave samninginn? Hva geta stjrnvld og einkaailar gert nna til a takmarka tjn sitt af hugsanlegum endalokum / breytingum myntbandalagsins? Hva yri um umsknina Evrpusambandi?
mean vissa rkir um afdrif evrunnar munu skynsamir fjrfestar kjsa a geyma evrueignir snar skalandi, fremur en rum evrulndum. Heyrst hefur a skur almenningur hafi um nokkurt skei hamstra evrusela sem tgefnir eru skalandi.
Svo m velta v fyrir sr hva yri um evrur bnkum utan evrulanda. Varla breytast r sk mrk. Nei, r vera lklega fram evrur og falla v veri ef skaland tekur upp marki.
eir skuldarar sem hafa eitthva val, munu kjsa a hafa evruskuldir snar tgefnar PIIGS lndunum, er mguleiki a eim veri sjlfkrafa breytt veikari mynt.
egar land tekur upp njan gjaldmiil er ekki bara skipt um sela og mynt. Allar innistur evrum breytast, allar evrukrfur kreditkortafyrirtkja og ll skuldabrf evrum sem tgefin eru vikomandi landi munu lklegast breytast hina nju mynt. Annars gengur dmi varla upp.
mean engin lausn er sjnmli vanda myntbandalags Evrpusambandsins er ekki hgt a tiloka afdrifarkar sviptingar. slensk stjrnvld hljta v a bija Selabankann a undirba nmigreiningu og vibragstlun, enda er a skylda stjrnvalda a gta jarhagsmuna.
Heimildir:
NBER WORKING PAPER SERIES, THE BREAKUP OF THE EURO AREA, Barry Eichengreen, October 2007
http://www.carloscuerpo.com/wp-content/uploads/2010/05/eichengreen_1.pdf


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband